Kısa cevap: OG işletme sorumluluğu, 1 kV üzeri (orta gerilim) elektrik tesisi bulunan fabrika, AVM, otel, hastane gibi işletmelerin kanun gereği bir EMO yetkili elektrik mühendisi'ni "işletme sorumlusu" olarak atamak zorunda olduğu hizmettir. Sorumlu mühendis; periyodik bakım, ölçüm, raporlama ve dağıtım şirketi koordinasyonundan teknik ve yasal olarak sorumludur.
OG nedir, neden bir "sorumlu" gerekiyor?
OG (Orta Gerilim), 1 kV ile 36 kV arasındaki gerilim seviyesini ifade eder. Sanayi tesislerinin büyük çoğunluğu elektriği dağıtım şirketinden orta gerilim olarak alır, kendi trafosunda 400 V'a indirip kullanır. Bu trafo + OG hücreler + topraklama düzeni, doğru çalışmadığında ölümcül kazalara, yangına ve uzun süreli üretim duruşlarına yol açabilir.
Bu yüzden mevzuat (özellikle Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği), her OG tesisinin başında yetkin bir elektrik mühendisi bulunmasını şart koşar.
İşletme sorumlusu mühendis, tesiste "ben oldukça bu sistem güvenle çalışacak" demiyor. "Ben varım ve gerekirse anında müdahale ederim, periyodik kontroller yapıyorum, raporluyorum" diyor. Yasal olarak da imzasıyla bunun arkasında duruyor.
Hangi işletmeler OG işletme sorumlusu bulundurmak zorunda?
- Trafosu olan tüm endüstriyel tesisler (fabrikalar, üretim atölyeleri)
- AVM'ler ve büyük ticari yapılar
- Oteller (özellikle yıldız sayısı yüksek olanlar)
- Hastaneler ve sağlık kompleksleri
- Kamu yapıları, lojistik tesisleri, soğuk hava depoları
- GES santralleri (lisanslı/lisanssız fark etmeksizin OG noktası varsa)
- Şantiye geçici aboneliği "trafolu" olarak alınmışsa şantiye süresince
Yani trafonuz varsa, işletme sorumlunuz olmak zorunda.
Bir OG işletme sorumlusu pratikte ne yapar?
Sözleşme imzaladıktan sonra yapılan iş, basit "ayda bir uğramak" değildir. Tipik bir yıllık plan şöyle görünür:
1. İlk inceleme ve dosyalama
Tesise gidip mevcut OG hücreleri, trafo, AG ana panosu, topraklama düzeni ve dokümantasyonu (proje, devreye alma raporu, eski test raporları) gözden geçirilir. Eksik veya uygun olmayanlar bir aksiyon listesine işlenir.
2. Periyodik bakım — yılda en az 1 kez
- Termal kamera ölçümü: Bağlantı sıcaklıklarındaki anormal artışlar (gevşek bağlantı, dengesiz yük) tespit edilir.
- İzolasyon direnci ölçümü: Trafo sargıları ve hücre kabloları için.
- Topraklama direnci ölçümü: Yönetmelik sınır değerleriyle karşılaştırılır.
- Koruma rölesi testleri: Sekonder enjeksiyon ile röle ayar değerleri kontrol edilir, gerekirse yeniden kalibre edilir.
- Trafo yağ testi (yağlı tip trafolarda): Yağın izolasyon dayanımı (kV/mm), su, asit ve gaz analizi — laboratuvar testi.
3. Görsel ve fonksiyonel kontrol
- OG hücre kilitlemelerinin çalışıp çalışmadığı
- Yangın algılama ve havalandırma sistemleri
- Uyarı işaretleri, eldiven yalıtım kontrolü, ESD seti durumu
4. Rapor ve resmi yazışma
Tüm ölçümler tarihli ve mühendis imzalı bir raporda dağıtım şirketi formatına uygun olarak teslim edilir. Tesisin işletme defterine işlenir.
5. Olağanüstü durumlar
Trafo arızası, OG hattında kesinti, yangın, su baskını gibi olaylarda işletme sorumlusu derhal sahada olmakla yükümlüdür — yasal sorumluluk burada doğar.
Sözleşmesiz çalışırsanız ne olur?
- Dağıtım şirketi denetiminde idari para cezası.
- Yangın veya kaza durumunda sigorta şirketinizin ödemeyi reddetmesi (poliçeler "ilgili mevzuata uygunluk" şartı arar).
- İş güvenliği müfettişinden derhal durdurma kararı çıkabilir.
- Personel yaralanması durumunda işveren ağır cezai sorumlulukla karşılaşır.
Bunlar teorik riskler değil, sahada gördüğümüz gerçek vakalar.
Fiyatlandırmayı etkileyen faktörler
OG işletme sorumluluğu sabit fiyatlı bir paket değildir. Fiyat üç değişkenle belirlenir:
| Faktör | Etkisi |
|---|---|
| Trafo sayısı + güç | 1 adet 630 kVA ile 5 adet 2500 kVA aynı değildir |
| Tesis lokasyonu | Mühendisin sahaya ulaşım süresi |
| Periyodik denetim sıklığı | Yıllık 1 ziyaret mi, çeyreklik 4 ziyaret mi |
| Acil müdahale kapsamı | 7/24 hat mı, yalnız mesai mi |
| Mevcut dokümantasyon durumu | Eski raporlar varsa süreç hızlı; sıfırdan oluşturmak ek emek |
İlk yıl genellikle ek revize maliyetleri çıkar; topraklama yetersizse iyileştirme, yangın algılama tamamlanmamışsa kurulum gibi.
Grafen yaklaşımı
Grafen Elektrik Mühendislik olarak OG işletme sorumluluğunu üç kademeli sunarız:
- Standart: Yasal minimum gereksinimleri karşılayan yıllık bakım + raporlama.
- Genişletilmiş: + 6 aylık ara kontrol, termal görüntüleme, harmonik analiz.
- 7/24 Kritik tesis: + acil müdahale hattı, yedek parça stoku, çevrim içi izleme.
Tesisinizin OG tek hat şemasını ve mevcut bakım raporlarınızı paylaşırsanız, hangi kademenin yeterli olduğunu sahaya gelmeden ön değerlendirmeyle söyleyebiliriz.
İlgili hizmet: OG İşletme Sorumluluğu · İletişim: Ücretsiz keşif ve teklif
Yazar
Grafen Elektrik Mühendislik
